Je kent het tafereel. Er liggen pakjes onder de boom, de kinderen zijn al een uur aan het draaien rond de stapel en iedereen vraagt om de twee minuten of ze nu mogen. Het is begrijpelijk. Voor een kind is een cadeautje geen "ding", het is een belofte. Wachten voelt dan als een eeuwigheid.
Je kan het geduld van kinderen niet afdwingen, maar je kan het wel makkelijker maken. Hieronder zeven spelletjes en afspraken die we zelf zouden uitproberen.
Waarom wachten zo moeilijk is
Jonge kinderen hebben nog niet dezelfde zelfbeheersing als volwassenen. Daar is niets mis mee, het hoort bij hun leeftijd. Wat vaak helpt: een duidelijke afspraak vooraf, iets te doen tijdens het wachten en een einde dat in zicht is. Zo weten ze wat er gaat gebeuren en hoeven ze het niet voortdurend af te vragen.
Voor jeugdgezondheidszorg in Nederland is een veelgehoord advies om kinderen rond de feestdagen niet te veel activiteiten te laten doen, voor voldoende slaap te zorgen en vooraf duidelijk te zijn over wat ze kunnen verwachten. Dat is algemeen advies, geen garantie, maar het sluit goed aan bij de spelletjes hieronder.
1. Een aftelkalender met kleine opdrachten
Hang een kalender op met de dagen tot het feest. Elke dag mag het kind een vakje afkruisen of een kleine opdracht doen: een tekening maken, een kaartje schrijven voor de grootouders, een koekje bakken. Zo wordt het wachten een reeks kleine doelen.
2. De pakjes-bingo
Maak bingokaarten met afbeeldingen van wat er in huis ligt: een boom, een ster, een kaars, een sok. Terwijl de volwassenen het eten klaarmaken, speelt iedereen bingo. Wie bingo heeft, mag het eerste cadeautje kiezen. Het houdt de kinderen bezig en het geeft het uitpakken een duidelijk startsignaal.
3. Eén cadeautje per keer
Spreek af dat er telkens één cadeautje wordt uitgepakt, waarna iedereen kijkt. Dat klinkt langzaam, maar het houdt de aandacht beter vast dan een chaos waarin iedereen tegelijk scheurt. Kinderen leren ook kijken naar wat een ander krijgt. Het werkt het best als de volgorde vooraf is afgesproken.
4. Raad van wie het cadeautje is
Zet op elk kaartje een raadseltje in plaats van een naam. "Ik hou van dinosaurussen en ik val altijd in slaap in de auto." Het kind dat het kaartje voorleest, mag raden voor wie het pakje is. Wie juist raadt, krijgt een punt. Pas daarna wordt het cadeautje overhandigd. Zo wordt wachten zelf een spel in plaats van iets wat je moet uitstaan.
Dit is het hart van Raad het Cadeau, maar het werkt ook met een pen en wat kaartjes.
5. Een speurtocht naar je cadeautje
Verstop de cadeautjes en geef elk kind een eerste hint. Elke vondst brengt het naar de volgende plek. Eindig bij het cadeautje. Zorg dat het niet te moeilijk is: voor kleuters kan je werken met afbeeldingen in plaats van woorden. Een foto van de koelkast is een prima hint.
6. De voelkist
Stop een paar voorwerpen in een doos of in een sok (denneappels, een mandarijn, een lintje, een walnoot) en laat de kinderen blindelings raden wat het is. Ze mogen om de beurt een hand in de doos steken. Dat is zo simpel dat je het in vijf minuten klaar hebt. En het is een goede afleiding tussen het eten en het uitpakken.
7. Een duidelijke volgorde
Kinderen kunnen beter wachten als ze weten wanneer ze aan de beurt zijn. Spreek af: jongste eerst, daarna de oudste, of met een dobbelsteen. Laat de kinderen zelf kiezen als dat past. Een volgorde die vooraf vaststaat, voorkomt ruzie.
Wat je beter niet doet
- Dreigen met "dan krijg je niets". Dat werkt hooguit even en het zet de sfeer onder druk.
- Te laat beginnen. Kinderen die moe zijn, kunnen minder goed wachten. Begin liever iets vroeger dan te laat.
- Te veel cadeautjes tegelijk. Een kleine stapel is makkelijker te volgen dan een berg.
En voor de volwassenen
Vergeet niet dat jij ook iets mag verwachten. Zorg dat er iets te drinken staat en dat je zelf niet de hele tijd aan het organiseren bent. Een rustige ouder maakt rustiger kinderen. Zet de speurtocht klaar voor de gasten komen, laat de raadsels door grootouders voorlezen en pak zelf ook iets uit.
Dit kan helpen
Wil je een deel van het voorbereidingswerk laten liggen? [[BRAND]] heeft Raad het Cadeau: een printbare kit met inpakontwerpen, raadseltags, spelregels en een scorekaart. Je print, plakt en speelt. Je vindt de kit op [link naar de kit]. <!-- CONFIRM: kit bestaat en inhoud klopt -->
Het doel is niet dat kinderen niet meer kunnen wachten. Het doel is dat het wachten er een beetje bij hoort en dat het een fijn moment wordt in plaats van een uitputtingsslag.