Op kerstavond zijn er twee soorten gezinnen. De ene stort zich op de stapel en de papieren vliegen in het rond. De andere wacht beleefd tot er iemand zegt dat het mag, en dan gebeurt er een kwartier niets. Beide zijn begrijpelijk, en geen van beide is echt ideaal. Een beetje structuur maakt het uitdelen en uitpakken veel leuker.
Het gaat om twee vragen: hoe verdeel je wie wat krijgt, en hoe verdeel je het moment van uitpakken? Hieronder zes manieren, van eenvoudig tot spelgericht.
1. Eén voor één, iedereen kijkt mee
Je kiest een volgorde, bijvoorbeeld de jongste eerst, en elke persoon pakt zijn cadeautje uit terwijl iedereen kijkt. Het is langzaam, maar het geeft elk cadeautje aandacht en je ziet wat anderen krijgen. Het werkt het best met een beperkt aantal pakjes per persoon.
Tip: laat de uitpaker kort vertellen wat hij of zij vindt van het cadeau, en de gever zegt waarom hij het koos.
2. De beurtrol met een dobbelsteen
Zet iedereen in een kring. Wie 6 gooit, mag een cadeautje openen. Dat is eenvoudig en bijzonder geschikt voor een mix van kinderen en volwassenen. Het duurt wat langer, maar de spanning zit er door de dobbelsteen vanzelf in.
3. Wie mag uitpakken?
Een variant die in veel gidsen te vinden is: iemand staat in het midden van de kring, draait rond en wijst naar de volgende die mag uitpakken. Die persoon pakt uit en kiest dan zelf de volgende. Je kan het extra leuk maken door het te doen op een bureaustoel die draait. Een andere variant: alle uitpakkers dragen ovenwanten, wat het uitpakken een stuk langzamer en grappiger maakt.
4. Lootjes om het aantal cadeautjes te verlagen
In grote families is het niet realistisch om voor iedereen iets te kopen. Een veel gebruikte oplossing is lootjes trekken: iedereen koopt voor één persoon. Zo houd je de stapel klein en het budget gezond. Je leest meer over de regels in onze gids over [lootjes trekken](/blog/lootjes-trekken-regels). Een andere manier om het aantal te verminderen is een groepscadeau: een aantal mensen leggen samen bij voor één groter cadeau.
5. De cadeautjes laten zoeken
Verstop de cadeautjes en maak er een speurtocht van. Dat voorkomt dat alles in één keer open gaat en geeft kinderen iets te doen. Zorg voor voldoende hints, zodat het niet bij frustratie eindigt. Een goed uitgangspunt is vijf plekken: dat is vlot te maken en vlot te spelen.
6. Eerst raden, dan uitpakken
Dit is onze favoriet. Schrijf op elk kaartje een raadseltje en geef elke persoon een eigen inpakstijl. Iemand leest het raadsel voor, iedereen raadt van wie het cadeautje is, en daarna pas gaat het open. Het uitdelen en uitpakken wordt zo één spel. Je hoeft geen beurtrol meer te verzinnen, want het raadsel bepaalt wie aan de beurt is.
Hoe bepaal je een eerlijke volgorde?
Dit zijn de meest gebruikte opties:
- Jongste eerst. Kinderen kunnen het minst goed wachten.
- Oudste eerst. Een eerbetoon aan de grootouders.
- Alfabetisch. Neutraal en onomstreden.
- Dobbelsteen of lot. Dan beslist het toeval en kan niemand klagen.
- Het raadsel beslist. Je raadt eerst, en de ontvanger is aan de beurt.
Spreek de volgorde af voor je begint. Dat voorkomt de klassieke discussie in het midden van het uitpakken.
Tijdens het eten of erna?
Dat hangt af van je gezin. Sommigen pakken uit vóór het dessert, anderen erna, en sommigen nemen er de volgende ochtend de tijd voor. Een goede vuistregel: begin niet wanneer iedereen moe is. Kinderen die al lang opgewonden zijn, kunnen minder goed wachten. Pak je pas na het eten uit, zorg dan voor iets te doen tijdens het wachten.
Wat als er veel cadeautjes zijn?
Spreid ze. Laat de kinderen eerst hun cadeautjes van de grootouders openen en bewaar die van de ouders voor de ochtend. Of laat de volwassenen een eerste ronde doen en dan de kinderen. Het hoeft niet allemaal op één avond.
En als iemand teleurgesteld is?
Dat gebeurt. Bereid kinderen er vooraf op voor dat niet elk cadeautje een knaller is. Een kaartje bij het cadeau met een persoonlijke boodschap helpt: het cadeau is minder belangrijk als het gebaar duidelijk is. En als er een misser tussen zit, ga er rustig mee om. Een grapje maken kan wonderen doen.
Dit kan helpen
Wil je het spel "eerst raden, dan uitpakken" eerst eens proberen? [[BRAND]] heeft een gratis starterpakket van Raad het Cadeau met enkele inpakstijlen, raadseltags en spelregels, om het spel eerst eens uit te proberen. Je vindt het op [link naar het starterpakket]. <!-- CONFIRM: starterpakket bestaat en inhoud klopt -->
Welke manier je ook kiest: spreek ze vooraf af, hou het speels en laat iedereen een keer aan bod komen. Dan is het uitpakken geen wedstrijd maar een moment.